خود ريشه كن كند ، از مال و مقام پرستى هم [ كه با گسترش فتوحات و جهانگشايى نه انسانسازى ] ، اشباع شود ، چه محصولى را بوجود مىآورد . يعنى جاى شگفتى نيست كه امير المؤمنين را از عرصهء انسان سازى در مسير « حيات معقول » خارج كرده و او را به زير خاك بفرستند تا معاويه اى بيايد كه زمامدار دوم عمر بن الخطاب او را « كسراى عرب » ( 1 ) لقب داده بود و هم در دوران او بود كه سكه اى زده و در آن عكس يك عرب نقش شده بود كه شمشيرى به كمر بسته بود . ( 2 ) جملهء ضحاك بن قيس در اين مورد بسيار جالب است . هنگامى كه ضحاك مىخواهد مرگ معاويه را اعلان كند مىگويد : « معاويه پناهگاه عرب بود » ( 3 ) ترديدى نيست كه چنين شخصيتهايى و چنان مردمى كه در نتيجهء تبليغات مستمر آنان به درد بيدرمان نژادپرستى و قبيله گرايى و پرستش مال و مقام مبتلا شده بودند ، شخصيتى مانند على بن ابي طالب عليه السلام مطرح نبود ، [ مگر به اقليتى اسف انگيز ] تاريخ هرگز فراموش نخواهد كرد كه هدف اعلاى آن حضرت از تصدى زمامدارى چه بوده است و او با چه ديدى به مردم مىنگريسته است و مردم از وى چه مىخواسته‌اند . او مىفرمايد : الف - « بيعت شما با من يك پديدهء ناگهانى و محاسبه نشده نبود ، و امر من با امر شما ( هدف من با هدف شما ) يكى نيست . من شما را براى خدا مىخواهم شما مرا براى خودتان مىخواهيد » ( 4 ) يعنى شما مرا براى رسيدن به مقام و جاه و ثروت دنيا و اشباع خواسته‌هاى طبيعى حيوانى مىخواهيد ، من شما را بعنوان موجوداتى تلقى مىكنم كه مىتوانيد در

--> ( 1 ) تاريخ الخلفاء سيوطى ص 195 . ( 2 ) البدايه ج 8 ص 143 نقل از مقتل الحسين - عبد الرزاق مقرم ص 121 . ( 3 ) البدايه ج 8 ص 143 نقل از مقتل الحسين - عبد الرزاق مقرم ص 121 . ( 4 ) خطبهء 136 ص 194 .